Diepte van het armoederisico

In 2020 (inkomens 2019) bedroeg de diepte van het armoederisico in België 16,2 procent. Om de duurzame-ontwikkelingsdoelstelling tegen 2030 te realiseren, moet dat cijfer dalen. De trend is onbepaald tussen 2004 en 2020 (evaluatie van juni 2021).

The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.

Diepte van het armoederisico - België en internationale vergelijking

procentuele afstand tot de armoederisicodrempel

 2004200520102015201920202020//20042020//20152019//2010
België21.517.818.017.416.316.2-1.8-1.4-1.1
EU27----23.125.424.4------0.6
//: Gemiddelde groeivoeten

De diepte van het armoederisico komt overeen met het verschil tussen het mediaan inkomen van de bevolking met een armoederisico en de armoededrempel, uitgedrukt in % van de armoededrempel. Breuk in tijdreeks: BE 2019; gegevensverzameling BE 2020 verstoord door covid-19-pandemie

Statistics Belgium; Eurostat (2021), European Union Statistics on Income and Living Conditions (EU-SILC), ilc_li11, https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 21/06/2021).

Diepte van het armoederisico volgens gewest - België

procentuele afstand tot de armoederisicodrempel

 20122015201920202020//20122020//2015
Brussels Hoofdstedelijk Gewest21.820.520.120.0-1.1-0.5
Vlaams Gewest17.815.813.213.3-3.6-3.4
Waals Gewest18.517.418.416.7-1.3-0.8
//: Gemiddelde groeivoeten

De onzekerheidsmarge voor deze indicator is aangegeven in de tekst voor het laatste jaar. Breuk in tijdreeks: 2019; gegevensverzameling 2020 verstoord door covid-19-pandemie

Statistics Belgium (2012), SILC Quality Reports 2011, https://statbel.fgov.be/nl/themas/huishoudens/armoede-en-levensomstandigheden/risico-op-armoede-sociale-uitsluiting/plus (geraadpleegd op 14/10/2019) en Statistics Belgium (2021), rechtstreekse mededeling, 21/06/2021.

Diepte van het armoederisico volgens geslacht - België

procentuele afstand tot de armoederisicodrempel

 2004200520102015201920202020//20042020//2015
vrouwen20.716.818.017.215.416.0-1.6-1.4
mannen22.418.018.017.817.316.4-1.9-1.6
//: Gemiddelde groeivoeten

breuk in tijdreeks: 2019; gegevensverzameling 2020 verstoord door covid-19-pandemie

Statistics Belgium; Eurostat (2021), European Union Statistics on Income and Living Conditions (EU-SILC), ilc_li11, https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 21/06/2021).

Diepte van het armoederisico volgens leeftijd - België

procentuele afstand tot de armoederisicodrempel

 2004200520102015201920202020//20042020//2015
<1820.717.620.818.015.415.6-1.8-2.8
18-6424.019.321.119.818.618.0-1.8-1.9
>6418.014.313.011.111.512.6-2.22.6
//: Gemiddelde groeivoeten

breuk in tijdreeks: 2019; gegevensverzameling 2020 verstoord door covid-19-pandemie

Statistics Belgium; Eurostat (2021), European Union Statistics on Income and Living Conditions (EU-SILC), ilc_li11, https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 21/06/2021).

Definitie: de diepte van het armoederisico wordt berekend als de afstand tussen het mediaan equivalente totale netto beschikbaar inkomen van personen onder de armoederisicodrempel en de armoederisicodrempel zelf, uitgedrukt als een percentage van de armoederisicodrempel. De indicator geeft een indicatie van de ernst of diepte van de armoede in een land. Hoe groter de indicator, hoe lager het inkomen van personen met een armoederisico is. Het is een instrument om de aard van de ongelijkheid binnen een samenleving te kwantificeren.

Deze armoederisicodrempel is vastgesteld op 60% van het nationale mediaan equivalente beschikbare inkomen van alle personen van hetzelfde land. Die armoederisicodrempel wordt voor elk jaar opnieuw berekend. Het netto beschikbaar inkomen is gelijk aan de som van de bruto-inkomens van alle gezinsleden verminderd met belastingen, sociale bijdragen en transferten tussen huishoudens (EC, 2016). Om het netto equivalent beschikbaar inkomen te bekomen wordt het netto beschikbaar inkomen gedeeld door een equivalentiefactor (de zogenaamde gewijzigde equivalentieschaal van de OESO). Een volwassene heeft een factor van 1, elke extra persoon vanaf 14 jaar een factor van 0,5 en elke extra persoon jonger dan 14 jaar een factor van 0,3. Het netto equivalent beschikbaar inkomen laat toe om de levensstandaard van personen te vergelijken rekening houdend met de schaalvoordelen die het gevolg zijn van een gezamenlijke huishouding en met de samenstelling van het gezin. Er wordt verondersteld dat de levensstandaard van personen met een netto equivalent beschikbaar inkomen lager dan 60% van de nationale mediaan in de totale bevolking ontoereikend is om aan te sluiten bij de minimaal aanvaardbare leefpatronen in België.

De hier gebruikte gegevens over de personen met een armoederisico zijn gebaseerd op de enquête European Union Statistics on Income and Living Conditions (EU-SILC), waarbij inkomensgegevens steeds betrekking hebben op het jaar dat voorafgaat aan het enquêtejaar. 2004 is het eerste jaar waarvoor Europees geharmoniseerde gegevens zijn verzameld waarmee de indicator berekend kan worden. Statistics Belgium organiseert in België deze binnen de EU geharmoniseerde enquête en stelt de resultaten ervan ter beschikking, onder meer aan Eurostat. De hier gebruikte gegevens komen van Eurostat dat gedetailleerde en vergelijkbare data voor de EU-lidstaten publiceert. Omdat de gegevens op een enquête gebaseerd zijn, moet er rekening gehouden worden met een onzekerheidsmarge. Die onzekerheidsmarge wordt groter naarmate de indicator berekend wordt op kleinere subpopulaties. De betrouwbaarheidsintervallen (BI) zijn op verzoek verkrijgbaar bij Statistics Belgium.

De gegevens voor 2019 en 2020 zijn moeilijk met elkaar te vergelijken en zijn niet vergelijkbaar met de gegevens tot en met 2018. Vanaf 2019 werd de enquêtemethode grondig herzien met het oog op een grotere nauwkeurigheid. In 2020 verstoorde de covid-19-pandemie de gegevensverzameling. Gedetailleerde informatie hierover is beschikbaar op de website van Statistics Belgium (Statbel, 2021).

Doelstelling: de diepte van het armoederisico moet dalen.

De duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen of SDG’s die de Verenigde Naties in 2015 hebben aangenomen, bevatten subdoelstelling 10.3: "Gelijke kansen verzekeren en ongelijkheden wegwerken, ook door het afvoeren van discriminerende wetten, beleidslijnen en praktijken en door het bevorderen van de geschikte wetgeving, beleidslijnen en acties in dit opzicht".

De SDG’s bevatten, naast subdoelstelling 10.3 ook de volgende subdoelstellingen: "Tegen 2030 geleidelijk tot een inkomenstoename van de onderste 40% van de bevolking komen tegen een ritme dat hoger ligt dan het nationale gemiddelde, en die toename ook in stand houden" (subdoelstelling 10.1);"Tegen 2030 de sociale, economische en politieke inclusie van iedereen mogelijk maken en bevorderen, ongeacht leeftijd, geslacht, handicap, ras, etniciteit, herkomst, godsdienst of economische of andere status". (subdoelstelling 10.2); "Beleid voeren dat geleidelijk tot een grotere gelijkheid leidt, in het bijzonder inzake fiscaliteit, lonen en sociale bescherming" (subdoelstelling 10.4) en "Tegen 2030 het aandeel mannen, vrouwen en kinderen van alle leeftijden die volgens de nationale definities in armoede leven in al haar dimensies, minstens tot de helft terugbrengen" (subdoelstelling 1.2).

De Federale beleidsvisie op lange termijn inzake duurzame ontwikkeling heeft in verband met het basisprincipe dat de levensstandaard van personen met een armoederisico ontoereikend is om aan te sluiten bij de minimaal aanvaardbare leefpatronen in België. volgende ambitie voor 2050 vooropgesteld, die verder reikt dan de SDG’s of de Europa 2020-strategie: "Iedereen zal beschikken over een inkomen uit arbeid, uit vermogen of afkomstig van sociale beschermingsstelsels en heeft toegang tot diensten van algemeen belang. Iedereen zal aldus gedurende alle fasen van zijn leven kunnen voorzien in alle behoeften om menswaardig te leven" (doelstelling 2; Belgisch Staatsblad, 08/10/2013).

Evolutie: in 2020 bedroeg de diepte van het armoederisico in België, met de nieuwe methodologie gebruikt vanaf 2019, 16,2%. Dit betekent dat het mediane equivalent totale netto beschikbaar inkomen van personen met een armoederisico 16,3% lager was dan de armoederisicodrempel. In 2020 bedroeg die armoederisicodrempel voor een alleenstaande persoon 15.403 euro (zie armoederisico). De diepte van het armoederisico kent een wisselend verloop sinds 2004. In 2004 bedroeg ze 21,5%. Het gemiddelde van de periode 2004-2018 bedraagt 18,6%. In 2019 was dit 16,3%.

Internationale vergelijking: de diepte van het armoederisico in de EU27 is hoger dan in België. Tussen 2010 en 2018 schommelde die rond 24,4%. In 2019 bedroeg het eveneens 24,4%. In een verdeling van de lidstaten in drie groepen behoort België in 2019 tot de best presterende groep en het scoort beter dan het Europese gemiddelde.

Opsplitsing volgens gewest: de diepte van het armoederisico in 2020 is, met de nieuwe methodologie gebruikt vanaf 2019, 20% in Brussel (BI95% 18,6 – 21,4), 13,3% in Vlaanderen (BI95% 11,9 – 14,7), 16,7% in Wallonië (BI95% 15,9 – 17,5) en 16,2% in België (BI95% 15,4 – 17). De vergelijking tussen gewesten en de analyse van de ontwikkeling van deze indicatoren in de tijd moet rekening houden met de omvang van de betrouwbaarheidsintervallen.

VN-indicator: de gekozen indicator stemt met geen enkele SDG-indicator overeen, maar sluit wel aan bij subdoelstelling 10.3. De indicator diepte van het armoederisico geeft immers de ernst van de armoedesituatie weer. Hoe groter de indicator, des te moeilijker het is om gelijke kansen te verzekeren voor personen met een armoederisico en ongelijkheden weg te werken die beïnvloed worden door de inkomenssituatie van de betrokkenen.

Bronnen