Onvoldoende leesvaardigheid

In 2018 was 21,3 procent van de leerlingen van 15 jaar in België onvoldoende leesvaardig. Om de duurzame-ontwikkelingsdoelstelling tegen 2030 te realiseren, moet dat cijfer dalen naar 15%. Dat doel wordt niet bereikt met een voortzetting van de trend sinds 2000 (gegevens beschikbaar in juni 2021). Het aandeel leerlingen van 15 jaar in België dat onvoldoende leesvaardig is, evolueert dus ongunstig.

The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.

Onvoldoende leesvaardigheid - België - trendevaluatie

procent van 15-jarige leerlingen

 2000201220152018202020252030
waarnemingen19.016.119.521.3------
trend en extrapolatie (juni 2021)18.818.019.020.521.423.224.3
doelstelling 203015.015.015.015.015.015.015.0

OECD; Eurostat (2020), Underachieving 15-year-old students by sex and field - PISA survey [educ_outc_pisa]; https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 08/06/2020) & berekeningen FPB.

Onvoldoende leesvaardigheid - België en internationale vergelijking

procent van 15-jarige leerlingen

 20002003200620092012201520182018//20002018//2012
België19.017.919.417.716.119.521.30.64.8
EU2719.820.823.719.718.020.022.50.73.8
//: Gemiddelde groeivoeten

2015: EU28

OECD; Eurostat (2020), Underachieving 15-year-old students by sex and field - PISA survey [educ_outc_pisa]; https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 08/06/2020).

Onvoldoende leesvaardigheid volgens geslacht - België

procent van 15-jarige leerlingen

 2000200320062009201220152015//20002015//2009
vrouwen14.113.013.413.811.817.01.33.5
mannen22.822.424.921.520.422.0-0.20.4
//: Gemiddelde groeivoeten

OECD; Eurostat (2020), Underachieving 15-year-old students by sex and field - PISA survey [educ_outc_pisa]; https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 08/06/2020).

Definitie: de indicator meet het aandeel leerlingen van 15 jaar dat niveau 2 (basisniveau) op de PISA-schaal voor leesvaardigheid niet behaalt. Dat is een van de drie kerndomeinen op school, naast wiskundige en wetenschappelijke geletterdheid. De gegevens komen van het Programme for International Student Assessment (PISA), een driejaarlijkse internationale enquête om onderwijssystemen te evalueren door de vaardigheden en kennis van 15-jarige leerlingen te testen. In België voeren de Universiteit Gent en de Université de Liège die testen uit. Omdat de gegevens op een enquête gebaseerd zijn, moet er rekening gehouden worden met een onzekerheidsmarge. De betrouwbaarheidsintervallen zijn te raadplegen op de OESO-website over de PISA-data.

Doelstelling: het aandeel leerlingen van 15 jaar met onvoldoende leesvaardigheid moet 15% bedragen in 2030.

De duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen of SDG’s die de Verenigde Naties in 2015 hebben aangenomen, bevatten subdoelstelling 4.6: "Er tegen 2030 voor zorgen dat alle jongeren en een groot aantal volwassenen, zowel mannen als vrouwen, geletterd en rekenvaardig zijn".

De Europese Raad van 12 mei 2009 nam in zijn conclusies een strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding aan (ET 2020; Publicatieblad van de Europese Unie, 28/5/2009). Daarin wordt volgende doelstelling vooropgesteld "Opdat alle lerenden een adequaat niveau van basisvaardigheden, in het bijzonder inzake lezen, wiskunde en wetenschappen, bereiken: moet uiterlijk in 2020 het percentage leerlingen dat slecht presteert op het gebied van lezen, wiskunde en wetenschappen minder dan 15 % bedragen". Aangezien er geen doelstelling voor 2030 bestaat, wordt ervan uitgegaan dat deze doelstelling ook voor 2030 geldig blijft.

Evolutie: het aandeel leerlingen van 15 jaar met onvoldoende leesvaardigheid bedroeg 19% in 2000 en 21,3% in 2018 en schommelde steeds rond dat niveau. In 2009 en 2012 daalde het aandeel in twee enquêtes op rij en zo was het aandeel leerlingen met onvoldoende leesvaardigheid in 2012 het laagste: 16,1%. In 2018 was het aandeel het hoogste (21,3%). Deze achteruitgang ten opzichte van 2012 was zichtbaar in de drie kerndomeinen (leesvaardigheid, wiskundige geletterdheid en wetenschappelijke geletterdheid).

Internationale vergelijking: het aandeel leerlingen van 15 jaar met onvoldoende leesvaardigheid in België en in de EU27 evolueert erg gelijklopend en lag in België steeds lager dan in de EU27, al was het verschil in 2015 het kleinste (nog slechts 0,5 procentpunt). In 2018 bedraagt het verschil 1,2 procentpunt. Eurostat waarschuwt in haar commentaar bij de OESO-cijfers ook dat er in heel Europa een achteruitgang is in de schoolresultaten voor de drie kerndomeinen. In een verdeling van de lidstaten in drie groepen behoort België in 2018 tot de middelmatig presterende groep en het scoort beter dan het Europese gemiddelde.

Opsplitsing volgens gewest: kan niet worden weergegeven omdat er momenteel geen vergelijkbare gegevens beschikbaar zijn.

Opsplitsing volgens geslacht: er zijn slechts gegevens tot in 2015. Er is een aanzienlijk verschil in het aandeel jongens en meisjes van 15 jaar met onvoldoende leesvaardigheid. Het aandeel meisjes ligt steeds lager dan het aandeel jongens. Het verschil varieerde tussen 5 (in 2015) en 11,5 procentpunt (in 2006). Dat het verschil het kleinste was in 2015 wordt verklaard door de sterkere achteruitgang van de leesvaardigheid bij de meisjes tussen 2012 en 2015.

VN-indicator: de gekozen indicator stemt overeen met indicator 4.6.1 – Aandeel van de bevolking, per leeftijdsgroep, met minimaal een vaststaand niveau in functionele a) lees- en schrijfvaardigheid en (b) rekenvaardigheid, naar geslacht.

Deze indicator wordt gebruikt om de composiete indicator Menselijk kapitaal, gepubliceerd in het rapport Aanvullende indicatoren naast het bbp, te berekenen.

Bronnen

  • Algemeen

    • SDG’s, duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals): United Nations (2015), Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development. Resolution adopted by the General Assembly on 25 September 2015, document A/RES/70/1.

    • Indicatoren: United Nations (2017), Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development. Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, document A/RES/71/313.

    • UN Sustainable Development Knowledge Platform: https://sustainabledevelopment.un.org/ (geraadpleegd op 26/04/2019).

    • Sustainable Development Goal indicators website: https://unstats.un.org/sdgs/ (geraadpleegd op 26/04/2019).
  • Specifiek