Uitstel of afstel van medische zorg om financiële redenen (i06)

  •  17/10/2022
  • doelstelling 
  •  evaluatie 

In 2021 heeft 1,2 procent van de Belgische bevolking van 16 jaar en ouder in de laatste twaalf maanden om financiële redenen medische zorg uit- of afgesteld. Om de duurzame-ontwikkelingsdoelstelling tegen 2030 te realiseren, moet dat cijfer dalen naar nul. Dat doel wordt niet bereikt met een voortzetting van de trend sinds 2010 (gegevens beschikbaar in november 2021; zonder rekening te houden met 2020, omdat de covid-19-pandemie een impact had op de gegevensverzameling). Het uitstel of afstel van medische zorg om financiële redenen evolueert dus ongunstig.

The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.

Uitstel of afstel van medische zorg om financiële redenen - België - trendevaluatie

in de laatste twaalf maanden

procent van 16-jarigen en ouder

 2000201120152019202020252030
waarnemingen--1.42.21.8------
trend en extrapolatie (november 2021)--1.71.92.02.02.12.1
doelstelling 20300.00.00.00.00.00.00.0

breuk in tijdreeks: 2019; covid-19-pandemie had impact op gegevensverzameling 2020

Statbel; Eurostat (2022); Self-reported unmet needs for medical examination by sex, age, detailed reason and income quintile [hlth_silc_08], https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 01/06/2022); berekeningen FPB.

Uitstel of afstel van medische zorg om financiële redenen - België en internationale vergelijking

in de laatste twaalf maanden

procent van 16-jarigen en ouder

 20102011201520182019202020212018//20112021//2019
België--1.42.21.81.81.41.23.7-18.3
EU272.32.72.41.10.91.1---12.0--
//: Gemiddelde groeivoeten

breuk in tijdreeks: BE 2019; covid-19-pandemie had impact op gegevensverzameling BE 2020

Statbel; Eurostat (2022); Self-reported unmet needs for medical examination by sex, age, detailed reason and income quintile [hlth_silc_08], https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 01/06/2022) en Statbel (2022), rechtstreekse mededeling, 11/10/2022.

Uitstel of afstel van medische zorg om financiële redenen, volgens geslacht - België

in de laatste twaalf maanden

procent van 16-jarigen en ouder

 2011201520182019202020212018//20112021//2019
vrouwen1.82.62.02.11.71.41.5-18.3
mannen1.11.81.51.51.11.04.5-18.3
//: Gemiddelde groeivoeten

breuk in tijdreeks: 2019; covid-19-pandemie had impact op gegevensverzameling 2020

Statbel; Eurostat (2022); Self-reported unmet needs for medical examination by sex, age, detailed reason and income quintile [hlth_silc_08], https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 01/06/2022) en Statbel (2022), rechtstreekse mededeling, 11/10/2022.

Uitstel of afstel van medische zorg om financiële redenen, volgens inkomen - België

in de laatste twaalf maanden

procent van 16-jarigen en ouder

 2011201520182019202020212018//20112021//2019
kwintiel 14.17.06.45.14.54.06.6-11.4
kwintiel 21.92.92.02.61.21.50.7-24.0
kwintiel 30.80.80.30.91.00.4-13.1-33.3
kwintiel 40.30.40.20.50.50.3-5.6-22.5
kwintiel 50.10.10.00.00.10.0----
//: Gemiddelde groeivoeten

breuk in tijdreeks: 2019; covid-19-pandemie had impact op gegevensverzameling 2020

Statbel; Eurostat (2022); Self-reported unmet needs for medical examination by sex, age, detailed reason and income quintile [hlth_silc_08], https://ec.europa.eu/eurostat (geraadpleegd op 01/06/2022) en Statbel (2022), rechtstreekse mededeling, 11/10/2022.

Definitie: aandeel personen van 16 jaar of ouder dat zich om financiële redenen de nodige medische zorg niet heeft kunnen veroorloven tijdens de afgelopen 12 maanden. De gegevens komen van de enquête European Union Statistics on Income and Living Conditions (EU-SILC). Statbel organiseert in België deze binnen de EU geharmoniseerde enquête en stelt de resultaten ervan ter beschikking, onder meer aan Eurostat. De hier gebruikte gegevens komen van Eurostat dat gedetailleerde en vergelijkbare data voor de EU-lidstaten publiceert. Voor België worden data vanaf 2011 gebruikt. Omdat de gegevens op een enquête gebaseerd zijn, moet er rekening gehouden worden met een onzekerheidsmarge. De betrouwbaarheidsintervallen zijn op verzoek verkrijgbaar bij Statbel.

Vanaf 2019 werd de enquêtemethode grondig herzien met het oog op een grotere nauwkeurigheid. In 2020 had de covid-19-pandemie een impact op de gegevensverzameling. Hierdoor zijn de resultaten van SILC 2020 moeilijk te vergelijken met die van de voorgaande jaren (Statbel, 2021). Daarom worden ze niet gebruikt om de langetermijntrend te berekenen en te evalueren.

Doelstelling: het uitstel of afstel van medische zorg moet dalen naar nul.

De duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen of SDG’s die de Verenigde Naties in 2015 hebben aangenomen, bevatten subdoelstelling 1.4: "Er tegen 2030 voor zorgen dat alle mannen en vrouwen, in het bijzonder de armen en de kwetsbaren, gelijke rechten hebben op economische middelen, alsook toegang tot basisdiensten, eigenaarschap en controle over land en andere vormen van eigendom, nalatenschap, natuurlijke hulpbronnen, gepaste nieuwe technologie en financiële diensten, met inbegrip van microfinanciering".

De Federale beleidsvisie op lange termijn inzake duurzame ontwikkeling bevat doelstelling 5: "kwaliteitsvolle gezondheidszorg zal toegankelijk zijn voor iedereen en in het bijzonder voor kwetsbare groepen (mensen met een handicap, kansarmen, vruchtbare en zwangere vrouwen en kinderen, enz.)" (Belgisch Staatsblad, 08/10/2013).

Evolutie: volgens de EU-SILC-enquêtes is het aandeel personen dat zich om financiële redenen de nodige medische zorg niet heeft kunnen veroorloven gestegen van 1,4% van de bevolking in 2011 tot 2,2 in de periode 2014-2016. Daarna is het gedaald tot 1,4% in 2020 en 1,2% in 2021, rekening houdend met de nieuwe methodologie gebruikt vanaf 2019.

Internationale vergelijking: in de EU27, daalde dat aandeel van 2,3% tot 1,1% tussen 2010 en 2020. De evolutie is in België dus minder gunstig dan in de EU27. In een verdeling van de lidstaten in drie groepen behoort België in 2020 tot de slechtst presterende groep. In dat jaar stonden, Tsjechië, Spanje, Finland, Malta en Zweden met 0% op de eerste plaats en Griekenland met 5,9% op de laatste.

Opsplitsing volgens gewest: kan niet worden weergegeven omdat er momenteel geen vergelijkbare gegevens beschikbaar zijn.

Opsplitsing volgens geslacht: het aandeel vrouwen dat zich om financiële redenen de nodige medische zorg niet heeft kunnen veroorloven bedroeg in de periode 2011-2021 gemiddeld 2,1%. Voor mannen is dit 1,5%. In het jaar 2021 bedroeg dit aandeel 1,4% voor vrouwen en 1% voor mannen.

Opsplitsing volgens inkomen: personen met de laagste inkomens bevinden zich vaker in een situatie waarin ze zich om financiële redenen de nodige medische zorg niet hebben kunnen veroorloven dan personen met hogere inkomens.

Deze indicator bedroeg voor het eerste kwintiel (de laagste inkomens) 4,1% in 2011 en het steeg tot rond 7,4% in de periode 2014-2016. Daarna volgde een daling tot 6,4% in 2018. In 2019 hebben, rekening houdend met de nieuwe methodologie gebruikt vanaf 2019, 5,1% van de personen in het eerste kwintiel medische zorg uitgesteld om financiële redenen. Voor het jaar 2020 is dit 4,5%. In het tweede kwintiel schommelt deze indicator gedurende heel de periode rond 2%: voor 2020 is het gelijk aan 1,2%. Voor het derde en vierde kwintiel bedraagt de indicator in de beschouwde periode gemiddeld respectievelijk 0,9% en 0,4%. In het vijfde kwintiel (de hoogste inkomens) is deze indicator gedurende heel de periode steeds praktisch gelijk aan 0%. Gerangschikt van het eerste tot het vijfde kwintiel, komen de waarden voor 2021 overeen met 4%, 1,5%, 0,4%, 0,3% en 0%.

VN-indicator: de gekozen indicator stemt met geen enkele SDG-indicator overeen, maar sluit wel aan bij subdoelstelling 1.4 aangezien hij de toegang tot gezondheidszorg meet van personen in een armoedesituatie.

Bronnen