Terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen

In 2019 waren er 99 standaarddagdoseringen per 1.000 personen/dag terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen in België. Er bestaat geen duurzame-ontwikkelingsdoelstelling voor deze indicator.

The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.

Terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen - België

doseringen per dag per 1000 verzekerden

 2008201020132015201720182018//20082018//2013
België79.585.490.094.996.197.32.11.6
//: Gemiddelde groeivoeten

Met doseringen worden standaarddagdoseringen bedoeld.

Berekeningen FPB op basis van gegevens EPS (Échantillon Permanent(e) Steekproef, IMA).

Terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen volgens gewest - België

doseringen per dag per 1000 verzekerden

 2008201020132015201720182018//20082018//2013
Brussels Hoofdstedelijk Gewest71.674.975.377.779.579.41.11.1
Vlaams Gewest71.877.583.088.290.392.12.52.1
Waals Gewest99.5106.7111.6116.9116.9117.71.71.1
onbekend7.99.612.413.521.120.710.010.8
//: Gemiddelde groeivoeten

Met doseringen worden standaarddagdoseringen bedoeld.

Berekeningen FPB op basis van gegevens EPS (Échantillon Permanent(e) Steekproef, IMA).

Terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen volgens geslacht - België

doseringen per dag per 1000 verzekerden

 2008201020132015201720182018//20082018//2013
vrouwen103.1109.4113.1119.1120.2121.51.71.4
mannen55.060.466.169.871.372.32.81.8
//: Gemiddelde groeivoeten

Met doseringen worden standaarddagdoseringen bedoeld.

Berekeningen FPB op basis van gegevens EPS (Échantillon Permanent(e) Steekproef, IMA).

Terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen volgens leeftijd - België

doseringen per dag per 1000 verzekerden

 2008201020132015201720182018//20082018//2013
<2510.811.612.013.014.515.23.44.8
25-6488.496.6102.5109.0110.5112.32.41.8
>64162.7169.3173.2176.4174.0173.20.60.0
//: Gemiddelde groeivoeten

Met doseringen worden standaarddagdoseringen bedoeld.

Berekeningen FPB op basis van gegevens EPS (Échantillon Permanent(e) Steekproef, IMA).

Terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen volgens type - België

doseringen per dag per 1000 verzekerden

 2008201020132015201720182018//20082018//2013
antipsychotica10.911.813.213.513.813.92.41.1
antidepressiva en stemmingsstabilisatoren64.168.672.377.278.579.72.22.0
psychostimulantia1.11.31.31.31.31.42.11.2
antidementia3.43.73.32.92.52.4-3.3-6.1
//: Gemiddelde groeivoeten

Met doseringen worden standaarddagdoseringen bedoeld.

Berekeningen FPB op basis van gegevens EPS (Échantillon Permanent(e) Steekproef, IMA).

Definitie: het aantal standaarddagdoseringen (defined daily dose of DDD) per 1.000 personen/dag van terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen.

Geneesmiddelen voor het behandelen van geestesziekten en psychische aandoeningen zijn psychotrope geneesmiddelen. Om het verbruik van een psychotroop geneesmiddel te vergelijken in de tijd of tussen bevolkingscategorieën moet het aantal standaarddagdoseringen (DDD) van dat geneesmiddel die dagelijks verbruikt worden per 1.000 inwoners worden berekend. Een DDD is de veronderstelde gemiddelde onderhoudsdosis per dag voor de therapeutische hoofdindicatie van het geneesmiddel. De DDD van psychotrope geneesmiddelen zijn bepaald door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) of door nationaal bevoegde experten (WHO, 2020).

De hier gebruikte verbruiksgegevens van psychotrope geneesmiddelen zijn berekend op basis van gegevens van de longitudinale EPS-databank (Échantillon Permantent(e) Steekproef; IMA, 2020). De gegevens hebben betrekking op de periode 2008-2018. De EPS houdt voor een steekproef van ongeveer 340.000 leden van de Belgische ziekenfondsen alle uitgaven aan gezondheidszorgen bij die terugbetaald worden door de ziekte- en invaliditeitsverzekering evenals bepaalde socio-economische kenmerken. De brondatabank voor gegevens over het gebruik van geneesmiddelen in de EPS is Farmanet. De databank Farmanet bevat informatie over terugbetaalde geneesmiddelen en medische hulpmiddelen die afgeleverd worden in voor het publiek toegankelijke apotheken (ziekenhuisapotheken zijn niet inbegrepen). De verstrekkingen zijn gerangschikt volgens de Anatomisch Therapeutisch Chemisch (ATC) Classificatie opgesteld door de WHO. Psychotrope geneesmiddelen vallen er onder de verstrekkingen met een inactiverende (ATC-klasse NO5) of opwekkende (ATC-klasse N06) invloed op het zenuwstelsel.

Farmanet heeft verbruiksgegevens over volgende psychotrope geneesmiddelen, uitgedrukt in DDD en per 1.000 verzekerden/dag van de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging in België.

  • Antipsychotica (ATC-klasse N05A): deze geneesmiddelen behandelen een psychose, met name het geheel of gedeeltelijk verliezen van het contact met de werkelijkheid gedurende een zekere periode.

  • Antidepressiva en stemmingsstabilisatoren (ATC-klasse NO6A): deze geneesmiddelen behandelen een sombere stemming die gepaard gaat met het verlies van interesse of plezier in, bijna alle, activiteiten en die niet te wijten is aan andere factoren. Die toestand belemmert ernstig het dagelijks functioneren.

  • Psychostimulantia (ATC-klasse NO6B): deze geneesmiddelen verbeteren de cognitieve functies. Deze stimulantia worden binnen de verplichte ziekteverzekering enkel terugbetaald bij rechthebbenden vanaf 6 jaar tot en met 17 jaar (IMA, 2020).

  • Antidementia (ATC-klasse NO6D): deze geneesmiddelen behandelen dementie. Dit is een chronische en progressieve aandoening met meerdere stoornissen in de cognitieve functies, die vooral voorkomt bij ouderen.

Voorgaande verbruiksgegevens vertegenwoordigen slechts een deel van het totale verbruik van psychotrope geneesmiddelen in België, met name dat deel vergoed door de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en afgeleverd door apotheken. Bovendien heeft Farmanet geen informatie over andere psychotrope geneesmiddelen met name angstdempende psychofarmaca (ATC-klasse N05B), hypnotica en kalmerende middelen (ATC-klasse N05C) en geneesmiddelen met een inactiverende én opwekkende invloed op het zenuwstelsel (ATC-klasse NO6C). Het gaat hier om niet-terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen afgeleverd door apotheken of psychotrope geneesmiddelen afgeleverd door ziekenhuisapotheken.

Doelstelling: er is geen doelstelling over het aantal standaarddagdoseringen per 1.000 personen/dag van terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen.

De duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen of SDG’s die de Verenigde Naties in 2015 hebben aangenomen bevatten subdoelstelling 3.4: "Tegen 2030 de vroegtijdige sterfte gelinkt aan niet-overdraagbare ziekten met een derde inperken via preventie en behandeling, en geestelijke gezondheid en welzijn bevorderen.".

Evolutie: het aantal standaarddagdoseringen per 1.000 personen/dag van terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen (antipsychotica, antidepressiva en stemmingsstabilisatoren, psychostimulantia en antidementia) steeg in België van 79,5 in 2008 tot 97,3 in 2018.

Internationale vergelijking: tijdreeksen over het totaal verbruik van terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen zoals vermeld in de EPS of Farmanet-databank zijn niet beschikbaar voor de EU27. Op basis van een andere bron kan er vermeld worden dat het verbruik van een bepaald type psychotroop geneesmiddel, namelijk antidepressiva en stemmingsstabilisatoren (ATC-klasse NO6A), in de periode 2000-2016 in België steeds systematisch hoger was dan het gemiddelde van 11 landen van Europa (Italië, Nederland, Luxemburg, Duitsland, Oostenrijk, Finland, Spanje, België, Zweden, Portugal en Verenigd Koninkrijk). Voor 2016 was dit 12,5% hoger (Gezond België, 2020).

Opsplitsing volgens gewest: het aantal standaarddagdoseringen per 1.000 personen/dag van terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen in 2018 bedraagt 79,4 in Brussel, 92,1 in Vlaanderen en 117,7 in Wallonië. Voor België is dit cijfer 97,3.

Opsplitsing volgens geslacht: het aantal standaarddagdoseringen per 1.000 vrouwen/dag van terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen is van 2008 tot en met 2018 bijna dubbel zo hoog als voor mannen. Voor vrouwen steeg die van 103,1 in 2008 tot 121,5 in 2018. Voor mannen is dit van 55 tot 72,3.

Opsplitsing volgens leeftijd: het aantal standaarddagdoseringen per 1.000 personen/dag van terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen neemt toe met de leeftijd in de periode 2008-2018. Voor min-25-jarigen stijgt die indicator van 10,8 in 2008 tot 15,2 in 2018. Voor 25-65-jarigen is er eveneens een stijging van 88,4 tot 112,3. Voor 65-plussers is dit ook het geval, namelijk van 162,7 tot 173,2.

Opsplitsing volgens type: het aantal standaarddagdoseringen per 1.000 personen/dag van terugbetaalde antidepressiva en stemmingsstabilisatoren steeg van 64 in 2008 tot 79,7 in 2018. Deze geneesmiddelen maken gemiddeld genomen 81% uit van alle terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen. Voor antipsychotica steeg het aantal standaarddagdoseringen per 1.000 personen/dag van 10,9 in 2008 tot 13,9 in 2018. Ongeveer 15% van alle terugbetaalde psychotrope geneesmiddelen zijn van dit type. Voor psychostimulantia is er een stijging van 1,2 in 2008 tot 1,4 tot 2018. Het aantal standaarddagdoseringen per 1.000 personen/dag van antidementia, vooral gebruikt bij ouderen, is gedaald van 3,4 in 2008 tot 2,4 in 2018.

VN-indicator: de gekozen indicator stemt met geen enkele SDG-indicator overeen, maar sluit wel aan bij subdoelstelling 3.4 aangezien psychotrope geneesmiddelen, al dan niet samen met psychotherapie, een verbetering van de geestelijke gezondheid beogen.

Bronnen