Dagelijkse rokers

In 2015 rookte in België 18,1 procent van de bevolking van 15 jaar en ouder dagelijks. Om de duurzame-ontwikkelingsdoelstelling tegen 2030 te realiseren, moet dat aandeel dalen naar 13,1 procent. Ondanks een dalende trend sinds 2000, wordt dat doel niet bereikt.

The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.

Dagelijkse rokers - België - trendevaluatie

procent van de bevolking van 15 jaar en ouder

 2000200520102015202020252030
waarnemingen23.521.519.818.1------
trend en extrapolatie23.521.519.818.117.016.416.0
doelstelling 203013.113.113.113.113.113.113.1

WIV; WHO (2015), WHO global report on trends in prevalence of tobacco smoking 2015, http://www.who.int/ (geraadpleegd op 01/12/2017) & berekeningen FPB.

Dagelijkse rokers - België en internationale vergelijking

procent van de bevolking van 15 jaar en ouder, aangepaste trends

 20002005201020152015//20002015//2010
België23.521.519.818.1-1.7-1.8
Duitsland24.823.521.920.7-1.2-1.1
Frankrijk25.323.621.920.5-1.4-1.3
Nederland25.422.820.318.0-2.3-2.4
//: Gemiddelde groeivoeten

WIV; WHO (2015), WHO global report on trends in prevalence of tobacco smoking 2015, http://www.who.int/ (geraadpleegd op 01/12/2017).

Dagelijkse rokers volgens geslacht - België

procent van de bevolking van 15 jaar en ouder

 199720012004200820132013//19972013//2008
vrouwen19.719.919.717.716.4-1.1-1.5
mannen31.228.628.023.621.6-2.3-1.8
//: Gemiddelde groeivoeten

WIV (2014), Gisle L., Het gebruik van tabak, in: Gisle L., Demarest S. (ed.), Gezondheidsenquête 2013. Rapport 2: Gezondheidsgedrag en leefstijl, WIV-ISP, Brussel; WIV (2017), Belgian Health Interview Survey - Interactive Analysis, https://hisia.wiv-isp.be/ (geraadpleegd op 23/11/2017).

Dagelijkse rokers volgens opleiding - België

procent van de bevolking van 15 jaar en ouder

 199720012004200820132013//19972013//2008
lager onderwijs26.321.125.422.118.4-2.2-3.6
lager secundair onderwijs32.027.528.129.126.0-1.3-2.2
hoger secundair onderwijs27.127.327.325.125.6-0.40.4
hoger onderwijs20.020.718.113.111.8-3.2-2.1
//: Gemiddelde groeivoeten

WIV (2014), Gisle L., Het gebruik van tabak, in: Gisle L., Demarest S. (ed.), Gezondheidsenquête 2013. Rapport 2: Gezondheidsgedrag en leefstijl, WIV-ISP, Brussel; WIV (2017), Belgian Health Interview Survey - Interactive Analysis, https://hisia.wiv-isp.be/ (geraadpleegd op 23/11/2017).

Dagelijkse rokers volgens inkomen - België

procent van de bevolking van 15 jaar en ouder

 199720012004200820132013//19972013//2008
kwintiel 128.027.028.626.224.4-0.9-1.4
kwintiel 226.523.325.622.221.5-1.3-0.6
kwintiel 328.325.223.021.021.3-1.80.3
kwintiel 424.223.423.320.818.4-1.7-2.4
kwintiel 519.323.119.514.311.6-3.1-4.1
//: Gemiddelde groeivoeten

WIV (2014), Gisle L., Het gebruik van tabak, in: Gisle L., Demarest S. (ed.), Gezondheidsenquête 2013. Rapport 2: Gezondheidsgedrag en leefstijl, WIV-ISP, Brussel; WIV (2017), Belgian Health Interview Survey - Interactive Analysis, https://hisia.wiv-isp.be/ (geraadpleegd op 23/11/2017).

Definitie: aandeel van de bevolking van 15 jaar en ouder dat aangeeft dagelijks te roken. De gegevens komen van de nationale gezondheidsenquêtes uitgevoerd door het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid / Sciensano die de resultaten ervan ter beschikking stelt, onder meer aan de Wereldgezondheidsorganisatie. De hier gebruikte gegevens komen van het Rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie dat vergelijkbare data voor de landen publiceert. Voor de opsplitsingen worden de gegevens van de door het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid / Sciensano uitgevoerde nationale gezondheidsenquêtes gebruikt omdat die meer details geven. Voor de Belgische gezondheidsenquête van 1997 werden er 10221 personen ondervraagd. Voor die van 2001: 12111; van 2004: 12650; van 2008: 8836 en voor die van 2013 werden er 10834 personen ondervraagd. De gegevens zijn gebaseerd op een enquête. Daarom moet er rekening gehouden worden met een onzekerheidsmarge. De website van Sciensano vermeldt die gegevens samen met hun betrouwbaarheidsintervallen.

Doelstelling: het aandeel dagelijkse rokers zou 13,1% moeten bereiken in 2030.

De duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen of SDG’s die de Verenigde Naties in 2015 hebben aangenomen, bevatten subdoelstelling 3.a: "Waar nodig de implementatie van de kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie over tabakscontrole versterken".

De Wereldtop over gezondheid van 2013 (WHO, 2013) heeft een "Mondiaal actieplan voor de strijd tegen de niet-overdraagbare ziekten 2013-2020" aangenomen. Dit plan omvat onder andere de volgende mondiale doelstelling: "een relatieve reductie met 30% van de prevalentie van de huidige tabaksverslaving bij de personen van 15 jaar of ouder" tegen 2025. Indien beschouwd wordt dat de mondiale doelstelling van de Wereldgezondheidsorganisatie toepasbaar is op alle landen, dan zou het aandeel dagelijkse rokers, dat in België 18,8% bedroeg in 2013, 13,1% moeten bereiken in 2025 wat een aanzienlijke versnelling is van het verminderingstempo (van -1,7% tot -3%) van deze indicator. Aangezien er geen doelstelling voor 2030 bestaat, wordt ervan uitgegaan dat deze ambitieuze doelstelling ook voor 2030 geldig blijft.

Evolutie: tussen 2000 en 2015 daalde het aandeel dagelijkse rokers met 5,4 procentpunt. Dit wordt bevestigd door de nationale gezondheidsenquêtes die tonen dat het aandeel dagelijkse rokers in de bevolking van 15 jaar en ouder daalt van 25,5% tot 22,6% tussen 1997 en 2013. Er moet opgemerkt worden dat de Kaderovereenkomst inzake de bestrijding van het tabaksgebruik van de Wereldgezondheidsorganisatie in 2005 van kracht is geworden. Die is juridisch bindend en heeft tot doel "het wijdverbreide tabaksgebruik en de blootstelling aan tabaksrook permanent en in aanzienlijke mate te verminderen" (WHO, 2004, Art. 3). België heeft die overeenkomst in 2004 geratificeerd en heeft in hetzelfde jaar het Federaal plan ter bestrijding van het tabaksgebruik goedgekeurd. Als gevolg van dat plan werden er geleidelijk aan maatregelen ingevoerd, zoals het verbod op de verkoop van tabak aan personen jonger dan 16 jaar, het rookverbod op de werkvloer en het bevorderen van preventieprogramma's en rookstopmethodes.

Internationale vergelijking: de buurlanden van België hebben een gelijkaardig aandeel dagelijkse rokers en tonen een gelijkaardige evolutie, namelijk een trage vermindering. Het aandeel dagelijkse rokers in België ligt onder dat aandeel in de buurlanden en dit over heel de beschouwde periode.

Opsplitsing volgens geslacht: het aandeel vrouwen dat dagelijks rookt is kleiner dan dat van mannen. Het daalt echter minder snel, wat leidt tot een toenadering tussen die groepen. In 1997 rookte 31,2% van de mannen immers dagelijks, tegenover 19,7% van de vrouwen. Dat is een verschil van 11,5 procentpunt. In 2013 rookten 21,6% van de mannen en 16,4% van de vrouwen dagelijks, waardoor het verschil verminderde tot 5,2 procentpunt.

Opsplitsing volgens inkomen: personen in het eerste kwintiel (laagste inkomens) roken meer dan anderen en personen in het vijfde kwintiel (hoogste inkomens) roken het minst. Het verschil bedraagt 12,8 procentpunt in 2013.

VN-indicator: de gekozen indicator stemt overeen met indicator 3.a.1 - Prevalentie van het verbruik van tabak bij de personen ouder dan 15 jaar (leeftijdsgewogen).

Bronnen

  • Algemeen

    • SDG’s, duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals): United Nations (2015), Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development. Resolution adopted by the General Assembly on 25 September 2015, document A/RES/70/1.

    • Indicatoren: United Nations (2017), Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development. Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, document A/RES/71/313.

    • UN Sustainable Development Knowledge Platform: https://sustainabledevelopment.un.org/ (geraadpleegd op 23/10/2018).

    • Sustainable Development Goal indicators website: https://unstats.un.org/sdgs/ (geraadpleegd op 23/10/2018).
  • Specifiek

    • WHO (2004), WHO Framework Convention on Tobacco Control. Resolution WHA56.1, World Health Organization, http://www.who.int/.

    • WHO (2013), Sixty – sixth world health assembly, resolutions and decisions, document WHA66/2013/REC/1 (geraadpleegd op 17/07/2017).