Overmatige schuldenlast van de gezinnen

In 2017 hadden in België 93.565 personen een collectieve schuldenregeling. Om de duurzame-ontwikkelingsdoelstelling tegen 2030 te realiseren, moet dat cijfer dalen. Dat doel wordt niet bereikt met een voortzetting van de trend sinds 2007. De overmatige schuldenlast van de gezinnen evolueert dus ongunstig.

The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.
The chart will appear within this DIV.

Overmatige schuldenlast van de gezinnen - België

duizend personen met een collectieve schuldenregeling

 200720102012201320142015201620172017//20072017//2012
België57.076.289.092.497.197.695.693.65.11.0
//: Gemiddelde groeivoeten

Nationale Bank van België (2018), rechtstreekse mededeling, 29/09/2018.

Overmatige schuldenlast van de gezinnen volgens geslacht - België

duizend personen met een collectieve schuldenregeling

 200720102012201320142015201620172017//20072017//2012
vrouwen27.937.143.244.947.247.446.345.24.90.9
mannen29.039.145.847.549.950.249.248.45.21.1
//: Gemiddelde groeivoeten

Nationale Bank van België (2018), rechtstreekse mededeling, 29/09/2018.

Overmatige schuldenlast van de gezinnen volgens leeftijd - België

duizend personen met een collectieve schuldenregeling

 200720102012201320142015201620172017//20072017//2012
18-241.42.32.22.12.01.91.71.50.5-7.4
25-3412.117.120.020.721.521.020.018.84.5-1.2
35-4418.122.225.326.427.827.827.326.64.01.0
45-5415.420.423.824.525.726.225.825.65.21.4
55-647.510.512.813.514.514.814.814.97.23.0
>642.43.64.85.15.65.96.06.29.75.0
//: Gemiddelde groeivoeten

Nationale Bank van België (2018), rechtstreekse mededeling, 29/09/2018.

Definitie: personen die geconfronteerd worden met overmatige schuldenlast of ernstige financiële moeilijkheden kunnen een beroep doen op de gerechtelijke procedure van collectieve schuldenregeling. Een schuldbemiddelaar zal in het kader van die procedure een aanzuiveringsplan van alle uitstaande schulden opstellen en het maandbedrag bepalen dat de betrokkene nodig heeft voor zijn lopende uitgaven. Dat bedrag moet voldoende zijn om een menswaardig bestaan te leiden en kan niet lager liggen dan het leefloonbedrag op maandbasis. De Centrale voor kredieten aan particulieren (CKP) centraliseert in België bepaalde gegevens over het aantal lopende collectieve schuldenregelingen. Die indicator wordt uitgedrukt in duizenden personen en de gegevens komen van de Nationale Bank van België.

Doelstelling: de overmatige schuldenlast van de gezinnen moet dalen.

De duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen of SDG’s die de Verenigde Naties in 2015 hebben aangenomen, bevatten subdoelstelling 1.4: "Er tegen 2030 voor zorgen dat alle mannen en vrouwen, in het bijzonder de armen en de kwetsbaren, gelijke rechten hebben op economische middelen, alsook toegang tot basisdiensten, eigenaarschap en controle over land en andere vormen van eigendom, nalatenschap, natuurlijke hulpbronnen, gepaste nieuwe technologie en financiële diensten, met inbegrip van microfinanciering".

De procedure van collectieve schuldenregeling voorziet dat het maandbedrag dat de betrokkene nodig heeft voor zijn lopende uitgaven voldoende moet zijn om een menswaardig bestaan te leiden en niet lager mag liggen dan het leefloonbedrag. Omdat de procedure van collectieve schuldenregeling specifiek gericht is op personen die door hun overmatige schulden in een situatie dreigen terecht te komen die het hen onmogelijk maken menswaardig te leven, wordt een daling van het aantal personen met een collectieve schuldenregeling als impliciete doelstelling beschouwd, hetgeen aansluit bij de doelstelling vermeld bij het leefloon.

Evolutie: het aantal personen met een lopende procedure tot collectieve schuldenregeling steeg onafgebroken tussen 2007 en 2015, 57000 tot 97000. In 2016 en 2017 daalde dit aantal tot 94000. De problematiek van de overmatige schuldenlast is complex. Er kunnen immers achterstallen zijn op meerdere kredieten. Bovendien kunnen ook personen met niet-kredietgerelateerde schulden (zoals fiscale schulden of betalingsmoeilijkheden met facturen in verband met gezondheidszorg, energie, telefoon of huur) een beroep doen op een collectieve schuldenregeling. Dit is het geval voor bijna drie op tien personen met een collectieve schuldenregeling (NBB, 2018).

Internationale vergelijking: door verschillen in wetgeving zijn er binnen de EU geen geharmoniseerde gegevens beschikbaar over dat type regeling voor personen met overmatige schuldenlast.

VN-indicator: de gekozen indicator stemt met geen enkele SDG-indicator overeen, maar sluit wel aan bij subdoelstelling 1.4 omdat personen die een collectieveschuldenregeling verlaten, kwetsbaar zijn en meer moeilijkheden kunnen hebben om toegang te krijgen tot bepaalde diensten en vormen van eigendom.

Bronnen

  • Algemeen

    • SDG’s, duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals): United Nations (2015), Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development. Resolution adopted by the General Assembly on 25 September 2015, document A/RES/70/1.

    • Indicatoren: United Nations (2017), Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development. Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, document A/RES/71/313.

    • UN Sustainable Development Knowledge Platform: https://sustainabledevelopment.un.org/ (geraadpleegd op 23/10/2018).

    • Sustainable Development Goal indicators website: https://unstats.un.org/sdgs/ (geraadpleegd op 23/10/2018).
  • Specifiek

    • NBB (2018), Centrale voor kredieten aan particulieren, Statistieken 2017, Brussel: Nationale Bank van België, p.14.